Pijn of lijden: hoe ga je met een naar gevoel om?

Wat doe jij als er iets ergs gebeurt in je leven? Wanneer je stress hebt? Of je lichaam ontzettend onrustig is? Grote kans dat hetgeen wat jij doet, ervoor zorgt dat je het alleen maar erger maakt. Dat klinkt misschien wat rigoureus, maar er zit wel degelijk een kern van waarheid in. Ook ik betrap mezelf er regelmatig op dat de manier waarop ik mijn problemen aanpak, niet altijd een lange termijn oplossing geeft.

Controle

Als mens zijn we vaak geneigd om controle uit te willen oefenen op de dingen die we doen en vooral ook op de dingen die in onze omgeving gebeuren. Het geeft ons rust en het idee dat we invloed kunnen uitoefenen. We zijn niet ‘zomaar’ aan ons lot overgelaten maar nemen het heft in eigen handen. Het zijn echter juist die controletechnieken waardoor we ook dingen gaan ‘moeten’ van onszelf. En dat er regels ontstaan die ons helpen die controle te behouden. Bijvoorbeeld ‘ik moet alles goed doen’, ‘ik moet zinvol bezig zijn’ of ‘als ik gezellig doe, dan zullen ze mij accepteren’. Volgens deze controle en regels kun je prima functioneren. Een soort handleiding voor je automatische piloot. Daarnaast zie je dus ook dat het willen uitoefenen van controle ook gaat over cognitieve concepten. We proberen een verbale vertaling te maken van hetgeen dat er gebeurt zodat we het ook kunnen begrijpen. Wat vinden we ergens van? Welke gedachtes horen erbij? Keuren we het goed? Tot zover is het logisch toch?

Emoties

Laat heel even de informatie over controle naar de achtergrond zakken. En laten we even de emoties erbij pakken. De basis emoties worden vaak omschreven als bang, blij, bedroefd, boos en beschaamd. En in onze taal kennen we daar nog een hoop variaties en gradaties op. Deze emoties komen en gaan op momenten dat ons iets overkomt. Het komt op je pad, zonder dat je daar iets ana kan doen. Deze emoties worden geproduceerd door processen in ons lichaam. Stofjes die uitgewisseld worden door minuscule cellen en bepalen hoe we ons voelen. Ondanks dat we er taal voor hebben uitgevonden om ons uit te drukken, is niks zo moeilijk om te omschrijven als emoties. Want wat voel je nu precies als je verdrietig bent? Elk persoon kan hier andere woorden, omschrijvingen en metaforen voor hebben. Juist omdat het iets heel abstracts is. Maar over het algemeen kom je er wel uit hoe je je voelt en kan je dit aan een ander uitleggen. Fijn toch? Pak nu weer even de informatie over controle erbij. Want hetgeen waar we vaak de meeste controle over willen hebben is over hoe we ons voelen. En met name, hoe we ons niet willen voelen. Juist deze abstracte, niet tastbare emoties kunnen soms verassend naar aanvoelen. EN daar willen we toch goed mee kom kunnen gaan? Dus kom maar op met die controle…

Hoe je van pijn naar lijden gaat

De combinatie tussen nare emoties en het willen uitoefenen van controle is het recept voor lijden! Wanneer we praten over negatieve emoties of nare lichamelijke gevoelens (pijn) zul je merken dat hier geen controle over te krijgen is. Je kan een emotie niet definitief uitschakelen. Mocht je nu denken, natuurlijk wel! Dan denk je vast aan tijdelijke coping technieken (coping is de manier waarop je met iets om gaat). Bijvoorbeeld het wegstoppen, verdoven, vermijden, negeren etc. Maar zoals ik al omschrijf, dit zijn tijdelijke technieken. En ondanks dat ze tijdelijk het gevoel van controle kunnen geven, heb je dat in feite niet. Het is alleen maar schijncontrole.

Stel jezelf eens de vraag wat het voordeel is van de tactiek die je hebt. Zo hoef je bij vermijding bijvoorbeeld even geen angst te voelen. Dit moment kun je vergelijken met het moment waarop je een boemerang weggooit. Waarschijnlijk weet je ook hoe een boemerang werkt. Deze komt namelijk ook weer terug geslingerd. En hoe harder jij probeert de boemerang weg te gooien, hoe harder hij terugkomt.

De illusie van schijn zit hem in het moment dat je het probleem (de boemerang) even niet daadwerkelijk in handen hebt. Dat voelt bevrijdend. Echter is de boemerang er nog steeds, een stukje verderop in de lucht. Het probleem is dus niet daadwerkelijk opgelost. En daardoor ontstaat lijden. Keer op keer komt het gevoel terug. En in plaats van dat je het alleen de eerste keer voelt, voel je het nu veel vaker. En vaak ook langer. Doordat je het afwisselt met momentjes van opluchting voelt het ook steeds vervelender als het gevoel weer terugkomt. Langzaam kom je dus in een vicieuze cirkel terecht die aangedreven wordt door je eigen gedrag. Je blijft strijden zonder daadwerkelijk datgene te bereiken waar je naar opzoek bent! Behoorlijk vermoeiend en frustrerend.

Onderzoek je coping

Mocht je van het ‘boemerang effect’ af willen. Kijk dan eens kritisch en eerlijk naar je eigen gedrag. Wat doe jij om je pijn te bestrijden? En welke controle wil jij uitoefenen? Uiteindelijk is het belangrijk dat je stil kan staan bij je pijn. Bijvoorbeeld door het te observeren, op je ademhaling te letten, de pijn toestaan er te zijn, te objectiveren, te normaliseren, compassie voor jezelf te hebben en je bewustzijn te vergroten. Hoe meer jij erbij stil durft te staan, en die boemerang in je hand durft te houden, hoe minder het lijden zal worden. Want het scheelt enorm veel energie als je hem niet steeds weg hoeft te gooien!

il je hier hulp bij? En ben jij bereid om je pijn te omarmen? Ik help je graag verder! Stuur ook gerust een mailtje met vragen en/of opmerkingen naar info@flowpsychologie.nl.

uitdepraktijk

2 reacties. Reactie plaatsen

  • Maar wat als het verdriet en de pijn te groot zijn? Na het plotseling overlijden van mijn vriend kan ik hier niet bij stil staan, dan zou ik erin verdrinken, het is zo enorm heftig. En wat kost het een energie, ik ben doodmoe

    Beantwoorden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Menu